ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG LĨNH VỰC QUẢN LÝ GIÁ: THỰC TRẠNG, THÁCH THỨC VÀ VAI TRÒ TIÊN PHONG CỦA THANH NIÊN

Tham luận của Trần Thị Hà Mi – Chi đoàn Cục Quản lý Giá

Tóm tắt:

Tham luận này nhấn mạnh vai trò thiết yếu của chuyển đổi số (CĐS) trong công tác quản lý giá, coi đây là động lực góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Bài viết trình bày khái quát thực trạng ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) tại Cục Quản lý giá, chỉ ra những hạn chế đang tồn tại về hạ tầng, dữ liệu và nhân lực, đồng thời đề xuất các giải pháp trọng tâm nhằm đẩy mạnh hiện đại hóa. Đặc biệt, vai trò tiên phong, xung kích của đoàn viên thanh niên được xác định là nhân tố then chốt thúc đẩy quá trình hiện đại hóa và minh bạch hóa công tác quản lý giá.

I. Đặt vấn đề

Trong xu thế hội nhập và phát triển, chuyển đổi số đã trở thành động lực quan trọng cho sự phát triển kinh tế - xã hội. Ngành tài chính được Chính phủ xác định là một trong 8 lĩnh vực ưu tiên triển khai Chương trình Chuyển đổi số quốc gia. Trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động không ngừng—từ đại dịch COVID-19, xung đột địa chính trị, đến biến động giá năng lượng và nguyên vật liệu—công tác quản lý giá trong nước ngày càng phức tạp, nhạy cảm và chịu tác động trực tiếp từ thị trường quốc tế. Quản lý giá là công cụ quan trọng trong điều hành kinh tế vĩ mô, gắn trực tiếp với ổn định thị trường, kiểm soát lạm phát và đảm bảo an sinh xã hội. Do đó, ứng dụng CNTT trong lĩnh vực này có ý nghĩa đặc biệt, không chỉ nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước mà còn cải thiện chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Để đáp ứng yêu cầu này, Đảng, Chính phủ và Bộ Tài chính đã ban hành nhiều văn bản quan trọng, tạo hành lang pháp lý vững chắc cho CĐS, bao gồm Nghị quyết số 52-NQ/TW và Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Luật Giá 2023, cùng các quyết định của Thủ tướng Chính phủ về Chương trình chuyển đổi số quốc gia (749/QĐ-TTg) và Chiến lược phát triển Chính phủ số (942/QĐ-TTg). Yêu cầu cải cách hành chính, chuyển đổi các nghiệp vụ quản lý giá (định giá, kê khai giá, thẩm định giá) từ thủ công sang quy trình điện tử hóa, cung cấp dịch vụ công trực tuyến mức độ 3, 4 là trọng tâm nhằm giảm thiểu thủ tục hành chính, tiết kiệm chi phí và nâng cao tính minh bạch.

II. Thực trạng và Kết quả ứng dụng CNTT tại Cục Quản lý giá

Cục Quản lý giá đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong việc ứng dụng CNTT. Điểm nhấn nổi bật nhất là việc xây dựng và vận hành Hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về giá (CSDLQG về giá), được triển khai từ năm 2018. Hệ thống này có chức năng thu thập, tổng hợp, lưu trữ và công khai thông tin về giá, hỗ trợ phân tích, dự báo, và tham mưu chính sách điều hành giá.

CSDLQG về giá quản lý nhiều nhóm nghiệp vụ quan trọng như dữ liệu đăng ký giá (bình ổn giá), dữ liệu định giá tài sản, báo cáo kê khai giá từ doanh nghiệp, giá thị trường hàng hóa thiết yếu, và thông tin thẩm định giá. Hệ thống đã được triển khai rộng rãi trong nội bộ Bộ Tài chính và kết nối với 09 Bộ, cùng 63 Sở Tài chính (trước khi sắp xếp, sáp nhập). Đặc biệt, hệ thống đã tích hợp, đồng bộ và liên thông với Cơ sở dữ liệu giá địa phương của 28 tỉnh, thành phố (trước sáp nhập), bước đầu hình thành cơ chế chia sẻ dữ liệu kịp thời từ Trung ương đến địa phương.

Bên cạnh đó, Cục đã triển khai 3 thủ tục hành chính công trực tuyến theo hướng toàn trình, bao gồm Cấp/cấp lại Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ thẩm định giá, Đăng ký dự thi cấp thẻ thẩm định viên, và Đăng ký hành nghề thẩm định giá. Việc này giúp minh bạch hóa quy trình, giảm thiểu hồ sơ giấy tờ, tiết kiệm thời gian và chi phí cho tổ chức, cá nhân.

III. Khó khăn và Hạn chế cần khắc phục

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, quá trình CĐS tại Cục Quản lý giá vẫn đối diện với nhiều thách thức:

1. Hạn chế về Hạ tầng kỹ thuật: Hiệu năng của hệ thống CNTT chưa đồng bộ và chưa ổn định, dẫn đến việc các hệ thống quan trọng như email công vụ, quản lý văn bản, và CSDLQG về giá đôi khi bị chậm hoặc gặp sự cố.

2. Chất lượng và Tính đồng bộ của Dữ liệu: Chất lượng dữ liệu thu thập chưa cao. Hệ thống thể chế, chính sách mới chưa được cập nhật kịp thời vào CSDLQG về giá, và dữ liệu từ địa phương hoặc các đơn vị liên quan còn chậm, thiếu thống nhất.

3. Thiếu hụt Năng lực số: Một bộ phận cán bộ, công chức chưa thành thạo sử dụng các hệ thống hiện đại, kỹ năng phân tích và khai thác dữ liệu số còn hạn chế.

4. Nguồn lực Tài chính và Nhân lực: Kinh phí đầu tư cho CNTT còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển các nền tảng phân tích dữ liệu thông minh. Nhân lực chuyên môn CNTT chuyên trách chưa được bố trí đầy đủ.

5. Ứng dụng Công nghệ tiên tiến: Các công nghệ mới như Trí tuệ nhân tạo (AI), Dữ liệu lớn (Big Data), Chuỗi khối (Blockchain) vẫn chưa được ứng dụng mạnh mẽ trong phân tích, dự báo và giám sát thị trường giá.

6. Phối hợp liên thông: Việc chia sẻ dữ liệu và tích hợp hệ thống giữa Cục Quản lý giá với các đơn vị liên quan chưa thực sự thường xuyên và đồng bộ.

IV. Định hướng và Giải pháp trọng tâm

Để khắc phục những khó khăn trên, Cục Quản lý giá cần tập trung vào sáu giải pháp chiến lược:

1. Tăng cường đầu tư Hạ tầng CNTT: Nâng cấp hệ thống máy chủ, đường truyền và thiết bị lưu trữ để đảm bảo vận hành ổn định, bảo mật và xử lý dữ liệu lớn.

2. Chuẩn hóa và Đồng bộ hóa Dữ liệu: Hoàn thiện CSDLQG về giá theo hướng tập trung, thống nhất. Ban hành quy chuẩn kỹ thuật và quy trình nghiệp vụ thống nhất về dữ liệu giá.

3. Nâng cao Năng lực số: Tổ chức đào tạo chuyên sâu về CNTT, kỹ năng số và khai thác dữ liệu cho cán bộ.

4. Phát triển Ứng dụng Công nghệ tiên tiến: Triển khai nghiên cứu, thử nghiệm và ứng dụng các công nghệ mới như AI, Big Data, Blockchain trong phân tích, dự báo giá và cảnh báo rủi ro.

5. Tăng cường Nhân lực và Tài chính: Kiến nghị bố trí kinh phí phù hợp và xây dựng kế hoạch phát triển nguồn nhân lực CNTT chuyên trách, có chính sách thu hút nhân tài.

6. Đẩy mạnh Kết nối Dữ liệu Liên ngành: Thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ để đảm bảo chia sẻ, liên thông dữ liệu kịp thời với các đơn vị thuộc Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan.

V. Vai trò xung kích của Đoàn viên Thanh niên

Đội ngũ cán bộ, công chức trẻ – đoàn viên thanh niên tại Cục Quản lý giá đóng vai trò xung kích, sáng tạo, là động lực quan trọng thúc đẩy quá trình CĐS.

Thanh niên là lực lượng tiên phong trong tiếp cận và ứng dụng công nghệ mới (AI, Big Data, nền tảng số). Nhiều đoàn viên đã trở thành nòng cốt trong việc vận hành các hệ thống quản lý văn bản và CSDLQG về giá. Với tinh thần trách nhiệm cao, họ chủ động tham gia công tác quản trị mạng nội bộ, bảo trì thiết bị và hỗ trợ kỹ thuật.

Thanh niên còn đóng vai trò là "cầu nối", hỗ trợ đồng nghiệp lớn tuổi sử dụng thành thạo hệ thống điện tử và hướng dẫn doanh nghiệp, người dân thực hiện các thủ tục hành chính công trực tuyến, từ đó nâng cao mức độ hài lòng. Bên cạnh đó, lực lượng thanh niên tích cực đề xuất các sáng kiến cải tiến quy trình nghiệp vụ thông qua số hóa và tự động hóa, đồng thời tham gia tuyên truyền, lan tỏa nhận thức về chuyển đổi số.

VI. Kết luận

Ứng dụng CNTT và đẩy mạnh chuyển đổi số là con đường tất yếu giúp Cục Quản lý giá hiện đại hóa công tác quản lý nhà nước, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động nội bộ và phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt hơn. Với sự quan tâm chỉ đạo của Lãnh đạo Bộ Tài chính, sự phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan, và đặc biệt là sự chủ động, tiên phong của lực lượng đoàn viên thanh niên, Cục Quản lý giá có đủ cơ sở để tiếp tục đẩy mạnh CĐS, hướng tới trở thành đơn vị đi đầu trong ngành tài chính về hiện đại hóa, minh bạch hóa và chuyên nghiệp hóa công tác quản lý giá.